Mała czarna, latte, cappuchino, mrożona – znamy wiele sposobów podawania kawy, ale skąd właściwie wziął się zwyczaj jej picia? Kto to wymyślił? Z okazji Międzynarodowego Dnia Kawy, który obchodzimy 29 września, kilka ciekawostek na jej temat.
Nazwa kawy pochodzi prawdopodobnie od arabskiego kahwa. Do większości języków europejskich przeniknęła poprzez tureckie słowo kahve i utworzoną od niego włoską nazwę caffè. Drugą prawdopodobną etymologią nazwy kawa jest nazwa etiopskiego miasta Kaffa, dziś – Kefa.
W Polsce pojawiła się po bitwie pod Wiedniem w 1683 w formie tureckiej. Wcześniej znana była regionalnie, np. w Kamieńcu Podolskim, gdzie dla wojsk osmańskich otwarto po zajęciu przez nie miasta kawiarnie, polscy mieszkańcy Kamieńca mogli wówczas zapoznać się z kawą i kawiarnią. Dokładna etymologia wyrazu nie jest znana. Kahva oznacza po arabsku zarówno kawę, jak i wino, a drugie znaczenie jest starsze. Nazwa może wywodzić się od znanego z uprawy kawy regionu Kaffa w Etiopii. Może ona pochodzić także od słowa kohwet oznaczającego siłę.
Ziarna kawy były wykorzystywane do sporządzania gorącego napoju już 2200 lat temu w Etiopii. Do Europy dotarła dopiero w XVI wieku i od początku wzbudzała wiele kontrowersji. Z czasem zaczęto wierzyć, w lecznicze właściwości kawy – na początku XVIII wieku znalazła się w polskich podręcznikach medycznych jako specyfik na schorzenia przewodu pokarmowego i tym sposobem trafiła do aptek. Dziś wiemy, że kawa posiada i wady, i zalety – naukowcy nadal nie są zgodni w temacie wpływu kawy na nasze zdrowie, dlatego nigdy nie została ona uznana za produkt zdrowy.
PIĘĆ PLUSÓW
O tym, że bogata w kofeinę kawa poprawia koncentrację, pobudza organizm, zwiększa sprawność myślenia oraz pomaga w zmniejszaniu poczucia zmęczenia, wie niemal każdy. Ale naukowcy są zgodni, że pozytywnych skutków picia kawy jest więcej, do najważniejszych należą:
1. Pozytywny wpływ na układ trawienny, przyspieszenie metabolizmu i poprawa perystaltyki jelit,
2. Pozytywny wpływ na układ krążenia,
3. Zmniejszenie ryzyka wystąpienia kamicy żółciowej u mężczyzn,
4. Zmniejszenie ryzyka zachorowania na chorobę Parkinsona, raka jelita i wątroby, cukrzycę typu I, marskość wątroby,
5. Ograniczenie rozwoju próchnicy.
PIĘĆ MINUSÓW
Skutki picia kawy mogą być negatywne, zwłaszcza wtedy, gdy przesadzamy z jej ilością. Trzeba pamiętać, że jednorazowo przyjęta dawka około 1000 mg kofeiny staje się dla nas trucizną (dokładna granica toksyczności zależy od indywidualnych właściwości organizmu), zaś za jednorazową dawkę śmiertelną przyjmuje się 3200 mg kofeiny. A jakie są minusy picia kawy?
1. Stwarza dyskomfort psychiczny – zwiększenie poczucia niepokoju i lęku, trudności z zasypianiem,
2. Osłabia pamięć,
3. Powoduje uzależnienie fizyczne,
4. Zwiększa prawdopodobieństwo ataku serca (szczególnie u osób o wolniejszym metabolizmie),
5. Gotowana kawa może wpływać na podniesienie poziomu cholesterolu.
UWAGA: KAWA!
Są pewne grupy osób, które po kawę powinny sięgać rzadko i pić ją z dużą rozwagą. Na spożycie kofeiny szczególnie muszą uważać:
• Kobiety w ciąży: spożycie dużej ilości kawy przez kobietę w ciąży może zakończyć się martwym porodem,
• Kobiety karmiące piersią: kofeina przenikająca do organizmu dziecka może mieć negatywny wpływ na jego zdrowie,
• Dzieci: kawa może wywołać u dzieci dużą pobudliwość oraz zaburzać prawidłowy rozwój kości,
• Osoby cierpiące na nerwicę oraz żyjące w dużym stresie: kofeina wykazuje negatywny wpływ na działanie układu nerwowego,
• Osoby chore na serce oraz mające problem z układem krążenia: kofeina ma wpływ na nasze ciśnienie, może negatywnie stymulować układ krążenia,
• Osoby cierpiące na refluks żołądkowo-przełykowy: kawa wzmaga wydzielanie soków żołądkowych, powodując zgagę,
• Osoby mające w organizmie owrzodzenia: kofeina może zaostrzyć przebieg choroby,
• Palacze nikotyny: kofeina w połączeniu z papierosami zwiększa ryzyko zachorowania na choroby serca.
#1 Prawie jak woda
Kawa, tuż po wodzie, jest najpopularniejszym napojem na świecie. Dziennie spożywamy ją w ilości ponad 2,25 miliarda filiżanek.
#2 A jak w Polsce?
W ciągu ostatnich kilkunastu lat, spożycie kawy wzrosło niemal dwukrotnie. Statystyczny Polak wypija jej ok. 3 kg rocznie, czyli średnio 1 filiżankę dziennie.
#3 Kto pije najwięcej kawy?
Z krajem pysznej, pachnącej kawy kojarzą się Wam Włochy? Nic dziwnego! Ale to nie tam notuje się jej największe spożycie w przeliczeniu na osobę. Statystyczny Włoch wypija ok. 5 kg kawy rocznie, co jest liczbą nie tak wiele większą od spożycia kawy przez statystycznego Polaka. Rekordzistami są mieszkańcy Skandynawii. W Finlandii średnie roczne spożycie kawy to 12 kg, w Norwegii niemal 10 kg, a podium zamyka Islandia i Dania z wynikiem niemal 9 kg.
#4 Skąd to się wzięło?
Kawa przywędrowała do nas prawdopodobnie z Etiopii. Według legendy, jeden z pasterzy zdziwił się, kiedy jego kozy zaczęły „tańczyć”. Po krótkim śledztwie okazało się, że zjadły one ziarna kawowca. I tak oto zaczęła się historia napoju, który zmieniał oblicze świata! Kawa rozprzestrzeniła się w krajach arabskich w XIII wieku, w Europie około XVI wieku, a do Polski dotarła pod koniec XVII wieku, za panowania Augusta II Mocnego.
#5 Tu jest jakby luksusowo
Najdroższa kawa na świecie – Kopi luwak, osiąga zawrotną cenę ponad 2000 zł za kilogram. Czemu tak drogo? Poza jej ogromną popularnością, cenę winduje sposób jej obróbki. Mianowicie jest przygotowywana z ziaren pochodzących z odchodów zwierzęcia zwanego właśnie luwakiem. Jego kwasy żołądkowe trawią skórkę oraz miąższ owoców kakaowca, pozostawiając ziarna w nienaruszonym stanie. Dzięki temu smak kawy przygotowanej z tych ziaren jest pozbawiony kwasowości, która jest charakterystyczna dla innych wysokogatunkowych kaw, a ma dużo słodyczy.
#6 Kawa wydłuża życie
Z badań wynika, że u ludzi pijących regularnie kawę zmniejsza się ryzyko chorób takich jak cukrzyca typu II, Parkinson czy choroby serca. Dodatkowo zawiera przeciwutleniacze, które zapobiegają powstawaniu wolnych rodników.
#7 Kawa rozpuszczalna
W 1906 roku belgijski przedsiębiorca z Gwatemali – George Washington, opracował sposób produkcji kawy rozpuszczalnej. W 1910 roku, już jako obywatel Stanów Zjednoczonych, rozpoczął masową produkcję z sukcesami, mimo niedoskonałości smakowych ówczesnego produktu. Kawa rozpuszczalna została spopularyzowana wraz z przystąpieniem USA do I wojny światowej. Cieszyła się ogromną popularnością wśród żołnierzy w okopach.